Signaleren, communiceren en aanbod aanpassen
Anders kijken naar kinderen met een ontwikkelings-
voorsprong
De voorbeelden, ervaringen en tips vlogen de goedgevulde zaal in. Expert, ervaringsdeskundige en auteur Esther Grit vertelde bevlogen over háár onderwerp: kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. Ruim 50 deelnemers luisterden enthousiast naar de lezing in Theater de Meenthe op 15 april.
Door Ina Heijnen
Hoogbegaafdheid laat zich niet vangen in één beeld of stereotype
Het slimme jongetje met bril en spencertje aan is misschien het eerste beeld dat opkomt wanneer we denken aan een hoogbegaafd kind, maar hoogbegaafdheid laat zich niet vangen in één beeld of een stereotype.
Esther gaf tal van voorbeelden; de baby die bij 6 weken omrolt en loopt met 10 maanden. De dreumes die volzinnen maakt en alles begrijpt. Het meisje van 4 dat op school de perfecte leerling is, maar thuis een heel ander beeld laat zien, of dat jongetje die op school de clown uithangt, maar thuis lekker met zijn eigen projectjes bezig is.
Signaleren door breder te kijken
Kunnen we op een andere manier kijken naar kinderen zodat we beter signaleren wat er aan de hand is? Een ontwikkelingsvoorsprong kan een momentopname zijn. Misschien is een kind motorisch sneller dan gemiddeld op een bepaald moment, maar is dat 3 maanden later weer heel anders. Of misschien laat een kind juist op meerdere gebieden (motorisch, sociaal, cognitief) een voorsprong zien. Kun je deze voorsprong als professional (of als ouder) signaleren zodat een kind vervolgens een passender aanbod krijgt?
Hoogbegaafde kinderen zijn heel verschillend, maar delen volgens Esther vaak de volgende kenmerken: ze zijn gedreven, nieuwsgierig en gevoelig. Maar die kenmerken kunnen zich op hele verschillende manieren uiten. Misschien staat het kind overal met zijn neus bovenop, misschien stelt ze juist honderden vragen of observeert ze juist alles met aandacht van een afstandje. Drie verschillende uitingen van nieuwsgierigheid. En zo geldt dat ook voor gedrevenheid en gevoeligheid.
Communicatie met ouders essentieel voor een totaalbeeld van het kind
Wanneer je dan een voorsprong signaleert of kenmerken van hoogbegaafdheid ziet, wat doe je dan? Esther benadrukt hoe belangrijk communicatie hierin is. Want wát je als pedagogisch professional ziet, kan iets heel anders zijn dan wat de ouders thuis zien en ervaren. Dus de communicatie tussen ouders en professionals is essentieel om een totaalbeeld te krijgen van het kind.
Voor ouders kan het lastig zijn om aan te geven dat ze denken dat hun kind ‘misschien, wellicht, een tikkeltje voorloopt.’ Want vindt niet iedere ouder zijn kind zo speciaal en geweldig? Of misschien vind jij het spannend om een gesprek te voeren met ouders over hun kind. Maar onderstreept Esther: “Jij bent de professional! Je ziet zo veel kinderen en hebt veel ervaring. En als je het niet weet, heb je een netwerk om je heen waar je om hulp kunt vragen.”
Extra werk is meestal niet genoeg
De belangrijkste tip van Esther is om het gesprek aan te gaan met elkaar en serieus naar elkaar te luisteren. En vervolgens te kijken naar wat het kind op dat moment nodig heeft. Alleen ‘extra werk’ als het kind een werkje af heeft, is meestal niet genoeg. Hoe zou jij het vinden wanneer je heel snel afwast en wanneer het klaar is, iemand doodleuk een extra bak met vieze borden voor je neerzet, omdat je het zo goed kunt!
Zone van Naaste Ontwikkeling
(ZNO/ZPD, Vigotsky)
Als pedagogisch professional, gastouder of leerkracht is het de uitdaging om te kijken naar wat het kind al zelf kan, waar het een beetje hulp bij nodig heeft en wat het ook met hulp nog niet kan.
Idealiter zoek je naar activiteiten waar het kind een beetje hulp bij nodig heeft, zodat het kind een passende uitdaging heeft en ook leert oefenen, falen en leren!
Afbeelding uit de presentatie van Esther
Gezien en gehoord voelen, en sociale verbindingen als basis
Tot slot benadrukt Esther dat we verder moeten kijken dan alleen het hoofd. Alle kinderen, maar zeker hoogbegaafde kinderen, hebben emotionele veiligheid en sociale verbinding nodig. Ze willen zich gezien en gehoord voelen, en ze zijn op zoek naar anderen kinderen om sociale verbindingen mee aan te gaan.
Pas dan is er een goede basis om cognitieve uitdagingen aan te bieden. Als professional bied jij die emotionele veiligheid en heb je zicht op de sociale verbindingen van een kind.
Blijven kijken,
praten en aanpassen
De cyclus van signaleren, communiceren en aanbieden is een doorlopend proces, wat niet stopt na een keer goed kijken of na een gesprek. Esther geeft aan dat hoogbegaafde kinderen soms zo snel leren, dat een cyclus misschien maar 2 of 3 maanden duurt. Het vraagt dus inzet van professionals en ouders om goed te blijven kijken, te praten en aan te passen, want helaas stranden veel hoogbegaafde kinderen in het huidige onderwijssysteem.
Hoe vroeger we signaleren,
hoe beter
“Hoe vroeger we kunnen signaleren, hoe beter. Wanneer kinderopvang of gastouder bijvoorbeeld al signalen meegeeft aan de basisschool, dan kan een kind een passender aanbod krijgen. Daarmee kunnen we een hoop uitval voorkomen.”
Bekijk de presentatie
Meer Esther Grit
Wil je meer weten over kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong of hoogbegaafdheid? Esther heeft het boek “Mijn kind heeft haast” geschreven met een bijbehorende podcast.
Via haar website kun je contact met haar opnemen wanneer je een casus hebt of een training op maat wilt aanvragen.
Contact met De Eerste 2000 Dagen
Bekijk ook
Proberen, proberen en herhalen: Bewegen leer je door te doen
Wat gebeurt er wanneer je touwtje springt? En hoe leer je als kind eigenlijk bewegen? Kinderfysiotherapeut Vanessa van Dieren deelde haar kennis over de motorische ontwikkeling van jonge kinderen en de belangrijkste mijlpalen. Bekijk hier de presentatie van Vanessa.
Wanneer logopedie bij mond-, spraak- en taalontwikkeling?
Tijdens de Logopedie avond in mei verzorgden drie lokale logopedisten een zeer interessante training over de mond-, spraak-, en taalontwikkeling. Bekijk hier de presentatie.