In gesprek met Oksana Filippova
over de verschillen tussen het Nederlandse en Oekraïense schoolsysteem
Vragen stellen is in de Oekraïense klas een teken dat je het niet snapt. Terwijl dat hier juist laat zien dat je meedoet.
Na een gesprek van een uur ben ik geraakt en even stil door de veerkracht van Oksana Filippova. Drie en een half jaar geleden kwam ze met haar 3 kinderen (nu 9,10 en 15 jaar) en haar moeder naar Nederland, en werd ze opgevangen in het Drentse dorp Rolde. Het is gissen waar haar man is en of hij nog leeft. In Oekraïne was Oksana eerst leerkracht op een basisschool en daarna docent Engels. Nu is ze NT2 leerkracht en brugfunctionaris bij CKC Drenthe en geeft ze regelmatig workshops over de verschillen tussen het Nederlandse en Oekraïense onderwijssystemen.
Door Ina Heijnen
Een gezin met drie kinderen in Rolde stond open om Oksana en haar familie op te vangen. Tijdelijk leefden de twee gezinnen samen. “De familie is me ontzettend dierbaar geworden en ik ben heel dankbaar dat dat wij bij hen terecht konden in die moeilijke periode,” voegt Oksana toe. Al snel ging Oksana aan de slag om een nieuwe carrière op te bouwen.
Verschillen in schoolsystemen
De verschillen tussen het Nederlandse en het Oekraïense onderwijssysteem was het thema van haar afstudeeronderzoek Pedagogiek dat ze in 2025 afrondde. Ze wil daarmee haar steentje bijdragen aan het Nederlandse onderwijssysteem waarin Oekraïense kinderen en ouders hun weg moeten vinden. Oksana heeft de persoonlijke ervaring en de professionele achtergrond om ernaar te kijken en er over te vertellen.
Fulltime werken
“Een groot verschil is dat kinderen in Oekraïne pas vanaf 3 jaar naar de opvang gaan. Daarvoor zijn ze thuis bij (meestal) hun moeder die 3 jaar verlof krijgt na de geboorte. De kinderopvang wordt betaald voor kinderen tussen de 3 en 6 jaar. Parttime werken is iets wat bijna niet voorkomt in Oekraïne. Bijna alle ouders werken 40 uur. Soms gaan kinderen een dagje naar oma, de rest gaan ze naar de opvang. Wanneer kinderen 6 jaar worden starten ze met school.” Niet alleen de schoolgaande leeftijd is anders in Nederland, maar ook het ritme van de kinderen.
“Kinderen slapen minimaal 2 uur per dag op de opvang, omdat ze niet om half acht naar bed gaan, maar pas rond 11 uur. Dat was echt enorm wennen toen wij in Nederland kwamen. Hier zie je bijna geen kinderen buiten spelen na 8 uur in de avond. Maar nu zijn we gewend aan het Nederlandse ritme en vind ik het fijn dat ze eerder naar bed gaan en wat uitgeruster wakker worden.”
Vragen stellen in de klas
Oksana vertelt over de vele verschillen tussen het Nederlandse en Oekraïense schoolsysteem die verder gaan dan een andere taal en bedtijden. “Oekraïense kinderen zijn gewend aan meer structuur, duidelijkheid en klassikaal onderwijs. Vragen stellen doen kinderen zo min mogelijk, het is een teken dat je het niet snapt. Terwijl dat in een Nederlandse klas juist laat zien dat je meedoet.”
Klasgenoten worden familie
“Ouders willen allemaal het beste voor hun kinderen en daarom is het belangrijk dat ze het Nederlandse schoolsysteem leren kennen en begrijpen. De Oekraiense school omvat 11 klassen en kinderen zitten bij elkaar van 6 tot 17 jaar. Het wordt een soort van familie, omdat je zo’n lange periode met elkaar deelt. Hier gaan kinderen op hun 12e naar de middelbare school en moeten ze vooraf een toets doen. Dat zijn dingen die ouders allemaal moeten begrijpen om hun kinderen goed te kunnen begeleiden.”
Wederzijds begrip voor betere begeleiding
Het mooie is dat Oksana merkt dat niet alleen Oekraïense ouders het Nederlandse systeem willen begrijpen, maar dat ook Nederlandse leerkrachten het Oekraïense systeem willen leren kennen, zodat ze leerlingen hier in Nederland beter kunnen begeleiden.
Taalondersteuning, emotionele veiligheid en duidelijke structuur
Leerlingen hebben drie belangrijke dingen nodig volgens Oksana: “Taalondersteuning, emotionele veiligheid en duidelijke structuur.” Het is belangrijk dat leerkrachten eerdere leer-, en levenservaring erkennen. Wanneer het kind respect voelt voor zijn/haar achtergrond kan het zijn of haar potentieel laten zien.” Oksana is blij dat meer en meer leerkrachten bekend zijn met traumasensitiviteit en daarmee emotionele veiligheid kunnen bieden, want die veiligheid is de reden dat ze naar Nederland zijn gekomen.
Ervaringen delen
“Het was voor mij moeilijk om in een nieuw land waar ik de taal niet kende helemaal opnieuw te beginnen vertelt Oksana, terwijl ik in Oekraïne al een hele carrière had. Ik heb het deels aan de kant moeten zetten en me opnieuw moeten bewijzen. Dat proces heeft me ook sterker gemaakt, ik heb veel geleerd en die ervaringen wil ik delen.”
De presentatie die Oksana gaf tijdens een Samen voor Ryan bijeenkomst werd met een 9,8 beoordeeld. “Wat een waardevolle bijeenkomst, met een geweldige spreekster die ons inzage gaf in een deel van de Oekraïense cultuur en het Oekraïense onderwijs,” was een van de reacties uit de evaluatie. Een ander schreef: “Dit is een presentatie die je eigenlijk iedereen gunt die met Oekraïense kinderen of volwassenen werkt. Je snapt zo veel beter hoe ze zich voelen en waar bepaald gedrag vandaan komt, waarvan wij denken dat het vreemd is.”
Heb je interesse in een workshop van Oksana? Neem contact op met haar via LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/oksana-filippova/
Verder lezen
Alle nuttige websites over meertaligheid op één plek
Sinds dit schooljaar is er een handige Yurls-pagina beschikbaar: een online verzamelplek met betrouwbare internetbronnen over meertaligheid.
Factsheet ouders meertalige kinderen – Ukrainian
Een Oekraïense factsheet met de meest gestelde vragen over opgroeien en onderwijs door ouders van meertalige kinderen in Steenwijkerland.
Jacqueline Driezen over een veilige omgeving bieden
Jacqueline Driezen, directeur bij basisschool ’t PuzzelsTuk, heeft samen met haar team de afgelopen twee jaar veel ervaring opgedaan met...
Terugblik Anton Horeweg over traumasensitief werken met kinderen
Anton Horeweg (schrijver van boeken als Gedragsproblemen in de klas en de Traumasensitieve School) nam ons mee in de noodzaak van traumasensitief werken met kinderen. Een korte terugblik!