Logopedie: kleine signalen, grote impact
Eten, drinken en communiceren met ouders:
samen signaleren en ondersteunen
Hoe herken je vroegtijdig problemen rondom eten, drinken, spraak en mondmotoriek bij jonge kinderen? En hoe voer je daarover het gesprek met ouders? Tijdens drie inspirerende bijeenkomsten in Steenwijk, Oldemarkt en Sint Jansklooster gingen pedagogisch professionals, docenten en jeugdverpleegkundigen hierover met elkaar in gesprek.
De avonden werden verzorgd door logopedisten Ilona Silderhuis en Marlien Bakker en stonden in het teken van vroegsignalering, praktische tips en samenwerking rondom jonge kinderen. De centrale boodschap van de bijeenkomsten was helder: met kleine aanpassingen en tijdige signalering kun je als professional veel betekenen voor de ontwikkeling van een kind.
Weten wat er gedeeld is?
Bekijk hieronder de presentatie van deze training.
Samenwerken en drempels verlagen
Een leerkracht van groep 1 en 2 vertelde dat zij steeds meer kinderen ziet met spraakproblemen. Kinderen zijn soms slecht verstaanbaar en gebruiken langdurig spenen, rietjesbekers, tuitbekers of bijvoorbeeld een Air Up-fles. Tegelijkertijd merkt zij dat ouders niet altijd openstaan voor logopedie.
Een belangrijk thema was dan ook: hoe communiceer je met ouders over zorgen rondom eten, drinken of spraak? Veel professionals herkennen dat ouders soms terughoudend reageren op adviezen of doorverwijzingen.
Soms zit de kracht in kleine dingen. Even aansluiten bij ouders, praktische adviezen geven of een keer thuis meekijken kan al veel verschil maken. Niet vanuit oordeel, maar vanuit samenwerking.
Signaleren begint bij observeren
Een belangrijk onderdeel van de bijeenkomsten ging over preverbale logopedie. Preverbale logopedie richt zich op baby’s en jonge kinderen met problemen rondom eten, drinken, zuigen, slikken of mondmotoriek. Het gaat bijvoorbeeld om kinderen die moeite hebben met drinken uit de borst of fles, gevoelig zijn in de mond, problemen hebben met kauwen of moeite hebben met de overgang naar vaste voeding.
Preverbale logopedie
Preverbale logopedie is een beschermd specialisme binnen de logopedie. Logopedisten die hierin gespecialiseerd zijn, staan geregistreerd bij de Nederlandse Vereniging voor Preverbale Logopedie (NVPL) en moeten zich iedere vijf jaar herregistreren.
Meer informatie is te vinden via: www.nvpl.nl
Vroeggeboorte, bevalling en eetontwikkeling
Tijdens de bijeenkomsten werd uitgelegd dat de ontwikkeling van eten en drinken al heel vroeg begint. Factoren – zoals vroeggeboorte, keizersnede, vacuümverlossing, een snelle of heftige bevallig en een lage of hoge spierspanning – rondom zwangerschap en geboorte kunnen invloed hebben op hoe een kind leert drinken en eten. Deze factoren kunnen invloed hebben op het zuigpatroon, de mondgevoeligheid en de coördinatie van drinken en slikken.
Belangrijk om goed uit te vragen
- Hoeveel weken was het kindje bij de geboorte?
- Hoe verliep de bevalling?
- Waren er problemen met drinken?
- Wanneer is gestart met hapjes?
Ook werd benadrukt hoe belangrijk de samenwerking met bijvoorbeeld lactatiekundigen kan zijn.
Eten leer je
door te eten
Een belangrijke boodschap van de avonden was: wees niet te bang om te oefenen. Drinken leer je door te drinken en eten leer je door te eten.
Veel ouders zijn voorzichtig wanneer eten of drinken lastig gaat, maar juist het aanbieden van ervaringen helpt kinderen om vaardigheden te ontwikkelen. Dat geldt ook voor drinken uit een open beker.
Praktische tips rondom eten en drinken
- laat kinderen hun hoofd rechtop houden en niet naar achter gooien
- gebruik bij voorkeur transparante bekers
- schenk kleine hoeveelheden in
- zwaardere glazen bekers geven duidelijke prikkels
- let op een goede zithouding
Ook werd besproken dat opvang en school hierin een belangrijke rol kunnen spelen. Wanneer een kind thuis nog uit een tuitbeker drinkt, kun je op de opvang wel blijven oefenen met een open beker.
Langdurig speengebruik en mondmotoriek
Langdurig gebruik van spenen, tuitbekers en zuigsystemen kwam meerdere keren terug tijdens de bijeenkomsten. Volgens de sprekers zien professionals steeds vaker kinderen met open mondgedrag, slappe mondmotoriek en mondademhaling. Dit kan invloed hebben op spraakontwikkeling, verstaanbaarheid, kauwen en slikken, gebitsontwikkeling en ademhaling.
Er werd uitgelegd dat langdurig zuigen soms een gewoonte wordt. In dat geval helpt het vaak beter om iets aan te bieden waarbij kinderen juist gaan kauwen. Ook de vorm en grootte van spenen kwamen aan bod. Past de speen nog bij de leeftijd van het kind? En worden spenen op tijd vervangen?
Praktische adviezen rondom speengebruik
- begin met afbouwen tussen de 12 en 18 maanden
- bouw eerst overdag af
- daarna pas in de nacht
TOS of blootstellingsachterstand?
Tijdens de bijeenkomsten werd ook gesproken over taalontwikkeling en TOS (Taalontwikkelingsstoornis). Soms lijkt er sprake van TOS, terwijl er eigenlijk sprake is van een blootstellingsachterstand: kinderen hebben dan te weinig rijke taalervaring opgedaan. Tegelijkertijd werd benadrukt dat een echte TOS niet “overgaat”; kinderen houden hier vaak langdurig ondersteuning bij nodig. Juist daarom is vroeg signaleren belangrijk.
Positieve ervaringen delen met ouders
Een belangrijke tip vanuit de bijeenkomsten was om ouders niet alleen te benaderen vanuit zorgen, maar juist ook positieve ervaringen te delen.
Vertel bijvoorbeeld:
- wat een kind al goed doet
- welke vooruitgang zichtbaar is
- hoe andere kinderen oefenen
- hoe bewegen, eten en ontdekken spelenderwijs gaan
Groepsbeleving en herkenning helpen ouders vaak om meer open te staan voor adviezen.
Bewegen en begrijpen
Tijdens de bijeenkomsten werd ook verwezen naar de film Brammetje Baas. De film laat zien hoe belangrijk het is dat volwassenen begrijpen wat een kind nodig heeft. Een beweeglijk kind hoeft niet “lastig” te zijn; soms heeft een kind juist beweging nodig om tot leren te komen.
Diezelfde gedachte geldt ook voor eten, drinken en ontwikkeling: kijk niet alleen naar wat moeilijk gaat, maar probeer te begrijpen wat een kind nodig heeft.
Samen blijven leren
De bijeenkomsten maakten opnieuw duidelijk hoeveel kennis er aanwezig is bij professionals in Steenwijkerland én hoeveel behoefte er is aan samenwerking en uitwisseling.
Door signalen vroeg te herkennen, praktische tips te delen en samen op te trekken met ouders, kunnen professionals een groot verschil maken in de ontwikkeling van jonge kinderen.
Soms begint dat met iets kleins: een open beker, een eerste hapje, een gesprek met ouders of simpelweg samen kijken naar wat een kind nodig heeft.
Bekijk ook
Wanneer logopedie bij mond-, spraak- en taalontwikkeling?
Tijdens de Logopedie avond in mei verzorgden drie lokale logopedisten een zeer interessante training over de mond-, spraak-, en taalontwikkeling. Bekijk hier de presentatie.
Logopedie helpt kinderen beter communiceren
Het ontwikkelen van goede communicatievaardigheden is essentieel voor jonge kinderen. Kinderen die moeite hebben met spreken of het begrijpen...
Project De Eerste 2000 Dagen
De Eerste 2000 Dagen faciliteert professionals en ouders om van en met elkaar te leren over zwangerschap, geboorte, hechting, hersenontwikkeling en beweging.